មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រក្លែងក្លាយរបស់ ស៊ី សម្រាប់ ហ៊ុន សែន
ដោយចង់លួងចិត្តអ្នកមានគុណក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង មេដឹកនាំកម្ពុជាមិនរាប់បញ្ចូលតួនាទីរបស់ចិនពីរឿងរ៉ាវខ្មែរក្រហម។
ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង ចាប់ដៃជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក្នុងវេទិកាខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ នៅជិតទីក្រុងប៉េកាំង កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៧។ ROMAN PILIPEY/AFP តាមរយៈ GETTY IMAGES
កាលពីខែមុន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានជួបប្រធានាធិបតីចិន Xi Jinping នៅទីក្រុងប៉េកាំង ក្នុងការបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពចំពេលមានវិបត្តិកូវីដ១៩។ លោក ហ៊ុន សែន គឺជាមេដឹកនាំបរទេសដំបូងគេដែលទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិនបន្ទាប់ពីការផ្ទុះឡើងដោយបានហៅកម្ពុជា និងចិនថាជា " មិត្តដ៏ខ្ជាប់ខ្ជួន " និងបានរិះគន់ប្រទេសដទៃទៀតចំពោះការរឹតបន្តឹងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសចិន។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះគឺជាឧទាហរណ៍មួយទៀតនៃរបៀបដែលទីក្រុងភ្នំពេញបាន រីកចម្រើនកាន់តែជិត ទីក្រុងប៉េកាំងក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ខណៈដែលកំពុងរសាត់ទៅឆ្ងាយពីលោកខាងលិច។
ប្រទេសកម្ពុជាហាក់ដូចជារដ្ឋគ្រប់គ្រងរបស់ចិនកាន់តែខ្លាំង។ ប្រទេសចិនគឺជា អ្នកវិនិយោគធំជាងគេ របស់កម្ពុជា ដែលបង្ហាញភស្តុតាងដ៏ល្អបំផុតដោយទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រព្រះសីហនុ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរ ដោយការសាងសង់ផ្ទះល្វែង កាស៊ីណូ និងសណ្ឋាគារសម្រាប់ជនជាតិចិន។ កម្ពុជាហាក់ដូចជាបានប្រគល់ តំបន់ ឆ្នេរ ដ៏ធំ របស់ខ្លួនទៅឲ្យប្រទេសចិនក្នុងគោលបំណងយោធា។ ហើយខណៈដែលប្រទេសចិនបានគាំទ្រ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ សំខាន់ៗ និងបានសន្យា ផ្តល់ជំនួយយោធា ប្រហែល 100 លានដុល្លារ កម្ពុជាបាន វេតូ ដំណោះស្រាយរបស់សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រឆាំងនឹងការទាមទារដ៏ធំធេងរបស់ចិននៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។
វាជារឿងមិនចម្លែកទេដែលលោក ហ៊ុន សែន បាន បង្កើត គោលនយោបាយក្នុងស្រុក និងការបរទេសរបស់កម្ពុជា ដើម្បីគាំទ្រផលប្រយោជន៍របស់ទីក្រុងប៉េកាំង។ ឥឡូវនេះគាត់បានបោះជំហានសម្ព័ន្ធភាពមួយជំហានទៀត ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីលោក Xi ក្នុងការសរសេរឡើងវិញនូវប្រវត្តិសាស្ត្រផ្លូវការរបស់កម្ពុជាក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម៖ ការលើកលែងកំហុសរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង និងសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើសហរដ្ឋអាមេរិកជំនួសវិញ។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះហាក់ដូចជាមានបំណងបើកដំណើរការកសាងឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅកម្ពុជា។
លោក ហ៊ុន សែន គ្រាន់តែជាមេបញ្ជាការជាន់ទាបក្នុងរបបខ្មែរក្រហមពេលលោកបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ ។ វៀតណាមបានកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ហើយបានដាក់លោក ហ៊ុន សែន ឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៩៨៥ ហើយលោកបានបន្តនៅទីនោះរហូតមក។ ឥឡូវនេះគាត់បានស្តីបន្ទោសរបបខ្មែរក្រហម ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនជិតមួយភាគបួននៃប្រជាជនចន្លោះឆ្នាំ 1975 និង 1979 ដែលជារជ្ជកាលនៃភេរវកម្មដែលលោក ហ៊ុន សែន អះអាងថាបានរំដោះប្រទេសកម្ពុជា។ លោកបាននិយាយកាលពីឆ្នាំមុនក្នុងអំឡុងពេលនៃការប្រារព្ធពិធីប្រចាំឆ្នាំរំលឹកដល់ការបរាជ័យរបស់ខ្មែរក្រហមថា "ជ័យជម្នះ ៧ មករាបានជួយសង្គ្រោះប្រជាជនកម្ពុជារាប់លាននាក់ដែលជិតដល់ទីបញ្ចប់នៃសេចក្តីស្លាប់" ។ “វាបានស្ដារឡើងវិញនូវតម្លៃខាងវិញ្ញាណ និងរូបវន្តរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា”។
កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោក ហ៊ុន សែន បានដកប្រទេសចិនចេញពីការនិទានរឿងខ្មែរក្រហម ដោយបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់របស់លោក។ នៅក្នុងខ្សែភាពយន្តឃោសនាឆ្នាំ 2018 ដែលបង្ហាញពីកំណែប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់គណបក្សកាន់អំណាច នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើ ការទម្លាក់គ្រាប់បែកដោយសម្ងាត់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកមកលើប្រទេសកម្ពុជាក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម មុនពេលដែលខ្មែរក្រហមទទួលបានការគាំទ្រដ៏ពេញនិយម។ លោកមិននិយាយអំពីជំនួយរបស់ចិនទេ។ លោក ហ៊ុន សែន ក៏មានចិត្តចង់បន្ទោសប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀតចំពោះការគាំទ្ររបបខ្មែរក្រហមដូចជាសិង្ហបុរី ដែលលោកនិយាយថាមានបំណងចង់ វិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ។ សិង្ហបូរី ថៃ និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀត - បែកបាក់គ្នាយ៉ាងខ្លាំងដោយសង្រ្គាមត្រជាក់ - ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់វៀតណាមមកកម្ពុជាដើម្បីបណ្តេញខ្មែរក្រហម។
ប៉ុន្តែមេដឹកនាំចិន ម៉ៅ សេទុង នៅតែគាំទ្រខ្មែរក្រហម ដោយព្យាយាម រក្សាភាពស្រដៀងគ្នាខាងមនោគមវិជ្ជា រវាងបក្សកុម្មុយនិស្តរបស់គាត់ ដែលតស៊ូនៅផ្ទះក្រោយបដិវត្តន៍វប្បធម៌ និងអាណាឡូកកម្ពុជារបស់ ប៉ុល ពត។ នៅពេលខ្មែរក្រហមឡើងកាន់អំណាច ម៉ៅបានឈ្នះនូវ មនោគមវិជ្ជា ដ៏សំខាន់ មួយ ដោយទទួលបានប្រូកស៊ីក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ខណៈដែលក្រុមដែលគាំទ្រដោយប្រទេសចិនផ្សេងទៀត ដូចជាក្រុមនៅម៉ាឡេស៊ី និងមីយ៉ាន់ម៉ាបានតស៊ូ។
ព័ត៌មានលម្អិតនៃការគាំទ្ររបស់ចិនចំពោះខ្មែរក្រហមនៅតែត្រូវបានពិភាក្សា ប៉ុន្តែមន្ត្រីចិនបានទទួលស្គាល់ថាទីក្រុងប៉េកាំងបានផ្តល់ " អាហារ ចបកាប់ និងកន្ត្រៃ " ដល់ពួកម៉ៅនិយមកម្ពុជា។ Andrew Mertha អ្នកនិពន្ធសៀវភៅ Brothers in Arms: China's Aid to the Khmer Rouge, 1975-1979 អះអាង ថា វាលើសពីនេះទៅទៀត៖ ដោយផ្អែកលើបទសម្ភាសន៍ជាមួយប្រជាជនកម្ពុជា និងមន្ត្រីចិន គាត់ប៉ាន់ស្មានថា ប្រទេសចិនបានផ្តល់យ៉ាងហោចណាស់ 90 ភាគរយនៃប្រជាជនខ្មែរ។ ជំនួយបរទេសរបស់ Rouge ។ លោកស្រី Mertha បានប្រាប់ កាសែត New York Times ក្នុងឆ្នាំ 2015 ថា “បើគ្មានជំនួយពីប្រទេសចិនទេ របបខ្មែរក្រហមនឹងមិនមានរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ទេ”។
អ្នកជំនាញខ្មែរខ្លះយល់ស្រប។ លោក ឌៀប សុផល សាស្ត្រាចារ្យខ្មែរនៅសកលវិទ្យាល័យកម្ពុជាបានប្រាប់ Voice of America ថា "ប្រទេសចិនបានគាំទ្រខ្មែរក្រហមក្នុងអំឡុងសង្រ្គាមឆ្នាំ 1970-1975 និងជាអ្នកគាំទ្រដ៏រិះគន់តែមួយគត់ក្នុងអំឡុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនៃរបបប្រល័យពូជសាសន៍ឆ្នាំ 1975-1979 " ។ «ដោយលុយ និងជំនួយរបស់ចិន ប៉ុល ពត បានអនុវត្តរយៈពេលនៃការសម្លាប់ ការអត់ឃ្លាន និងអំពើឃោរឃៅ»។
ក្នុងជម្លោះប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រហម របបលោក ហ៊ុន សែន ឥឡូវគាំទ្រចិន។ក្នុងជម្លោះប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រហម របបលោក ហ៊ុន សែន ឥឡូវគាំទ្រចិន។កាលពីឆ្នាំមុន ស្ថានទូតអាមេរិកនៅទីក្រុងភ្នំពេញ បានបង្ហោះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅលើ Facebook ស្តីបន្ទោសប្រទេសចិនចំពោះការគាំទ្រខ្មែរក្រហម ដែលរួមមានរូបថតប៉ុល ពត ជាមួយលោក Wang Dongxing ដែលពេលនោះជាអនុប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ ស្ថានទូតចិន បានឆ្លើយតប ដោយការស្តីបន្ទោសសហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ 1970 ដែលធ្វើឡើងដោយឧត្តមសេនីយដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានកំណត់ដំណាក់កាលសម្រាប់ការងើបឡើងនៃខ្មែរក្រហម។ មិនមានភស្តុតាងជាក់ស្តែងណាមួយដែលថាសហរដ្ឋអាមេរិកគាំទ្រការធ្វើរដ្ឋប្រហារនោះទេ ប៉ុន្តែក្រសួងការពារជាតិរបស់កម្ពុជាបានបន្ទរចិននៅក្នុងជម្លោះនេះ ដោយបានស្តីបន្ទោសសង្រ្គាមស៊ីវិលលើ "រដ្ឋប្រហារដែលគាំទ្រដោយ [សហរដ្ឋអាមេរិក] ក្នុងឆ្នាំ 1970" ។
ការនៅខាងចិនជាជម្រើសជាក់ស្តែង៖ កម្ពុជាពឹងផ្អែកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចលើ ការគាំទ្ររបស់ចិន ហើយលោក ហ៊ុន សែន ពឹងផ្អែកលើការគាំទ្រនយោបាយរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង។ ប៉ុន្តែការពង្រីកគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវមកកម្ពុជា បាន ជំរុញឱ្យ មានការកើនឡើងនូវមនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងចិនក្នុងចំណោមអ្នកស្រុក។ ការគាំទ្រខ្មែរក្រហមពីអតីតកាលរបស់ចិនអាចកាត់បន្ថយជំហរសាធារណៈដ៏ក្រីក្ររបស់ខ្លួនបន្ថែមទៀត។ ការកែប្រែប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់លោក ហ៊ុន សែន គឺជាការប៉ុនប៉ងលើកទស្សនៈរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាអំពីប្រទេសចិន ដែលជាឧទាហរណ៍មួយទៀតនៃកំហុសរបស់លោក ហ៊ុន សែន ចំពោះទីក្រុងប៉េកាំង។
ក្នុងការសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រឡើងវិញ លោក ហ៊ុន សែន ក៏ដើរតាមការដឹកនាំរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងដែរ។ លោក Xi ផ្តោតលើ ការព្យាករ ភាពកំពូលរបស់ប្រទេសចិន ដោយកាត់បន្ថយការបរាជ័យកន្លងមក រួមទាំងការដួលរលំនៃខ្មែរក្រហម និងសង្រ្គាមចិន-វៀតណាមជាបន្តបន្ទាប់។ ចិនបានបញ្ជាឱ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្មលើវៀតណាម បន្ទាប់ពីខ្លួន បានឈ្លានពាន កម្ពុជាក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧៨ ហើយបានបង្ខំខ្មែរក្រហមចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលធ្វើឱ្យទីក្រុងប៉េកាំងបាត់បង់រដ្ឋប្រូកស៊ី។ សង្គ្រាមចិន-វៀតណាមមានមហន្តរាយសម្រាប់ប្រទេសចិន៖ ទាហានចិនយ៉ាងតិច២០.០០០នាក់ បានស្លាប់ ក្នុងខែដំបូង ហើយបទឈប់បាញ់មួយត្រូវបានគេហៅ។ វៀតណាមបានកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជាជិតមួយទសវត្សរ៍។ ប្រទេសចិនបានលុបចោលប្រវត្តិសាស្ត្រនេះពីសៀវភៅផ្ទាល់ខ្លួន ដោយនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើន មិនបានដឹង អំពីសង្គ្រាម ហើយសៀវភៅអំពីវា បានបដិសេធការបោះពុម្ពផ្សាយ ។
ក្នុងឆ្នាំ 2012 វាបានលេចឡើងយ៉ាងខ្លីថាប្រទេសចិននឹងទទួលស្គាល់តួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការងើបឡើងនៃខ្មែរក្រហម។ «នៅពេលដែលមនុស្សលើកឡើងអំពីខ្មែរក្រហម មនុស្សជាច្រើនអាចត្រូវបានគេរំឮកពីការគាំទ្រដែលចិនធ្លាប់ផ្តល់ឲ្យ។ នេះជាបញ្ហាមួយដែលមិនអាចជៀសបាន» អត្ថបទ មួយក្នុង កាសែត Global Times ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ បានអាន។ ប៉ុន្តែលោក Xi បានឡើងកាន់អំណាច ពីរខែក្រោយមក ហើយបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹង “ លទ្ធិនិយមប្រវត្តិសាស្រ្ត ” ដែលជាអ្វីដែលរិះគន់កេរ្តិ៍ដំណែលរបស់គណបក្ស ឬការដឹកនាំរបស់ខ្លួន។ ការសរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តឡើងវិញរបស់លោក Xi ឆ្លុះបញ្ចាំងពីបំណងប្រាថ្នារបស់ទីក្រុងប៉េកាំងក្នុងការផ្លាស់ប្តូរហួសពីអ្វីដែលហៅថា ភាពអាម៉ាស់សតវត្ស របស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមអាភៀនលើកទីមួយ។ ការបរាជ័យរបស់ចិននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការគាំទ្រអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ និងការបាត់បង់រដ្ឋប្រូកស៊ី ត្រូវបានលុបចោលយ៉ាងសាមញ្ញ។
ការលាងសជាប្រវត្តិសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលជំនួសការខុសឆ្គងរបស់ចិនជាមួយនឹងអំពើខុសឆ្គងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក — យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកសម័យសង្គ្រាមវៀតណាមមិនចេះឈប់ឈរ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីផ្គាប់ចិត្តទីក្រុងប៉េកាំង។ វាក៏បម្រើដើម្បីជំរុញ ការថយចុះនៃការគាំទ្រសាធារណៈ សម្រាប់ប្រទេសចិនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងដើម្បីប្រឆាំងនឹងឆន្ទៈល្អចំពោះសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើលោក ហ៊ុន សែន សង្ឃឹមថានឹងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការកើនឡើងឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅកម្ពុជា នោះវានឹងទាមទារយ៉ាងហោចណាស់ការអត់ឱនខ្លះពីប្រជាជនកម្ពុជា។
រហូតមកដល់ពេលនេះ លោក ស៊ី បានទទួលជោគជ័យក្នុងការសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រឡើងវិញជាង ហ៊ុន សែន ទៅទៀត យុវជនកម្ពុជាជាច្រើនបានបន្ទោសនាយករដ្ឋមន្ត្រីថា ពុករលួយ ជំពាក់បំណុលគេហដ្ឋាន និងការអភិវឌ្ឍន៍យឺតយ៉ាវ បើទោះជាមានការវិនិយោគពីចិនក៏ដោយ។ គេនៅចាំមើលថាតើពួកគេនឹងមកស្តីបន្ទោសអំពើប្រល័យពូជសាសន៍របស់កម្ពុជាលើសហរដ្ឋអាមេរិកដែរឬទេ។ លុះត្រាតែប្រជាជនកម្ពុជាមិនជឿលើ ការសរសើរខាងនយោបាយ របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី នោះ ការសើរើប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់គាត់ហាក់ដូចជាមិនជោគជ័យទេ។
No comments